Wat is burgerlijke ongehoorzaamheid?

Wouter Kalf

Burgerlijke ongehoorzaamheid is zowel descriptief als normatief: het beschrijft een handeling en geeft impliciet een oordeel over haar rechtvaardigheid. In tegenstelling tot eenvoudige instructies, zoals “doe het raam open”, bepaalt de politieke filosofie van de waarnemer wat een handeling als burgerlijk ongehoorzaam kwalificeert. Rawls definieert het als publiek, geweldloos en strafacceptatie, maar in de praktijk variëren opvattingen sterk. Zo kan dezelfde actie door een conservatief als schadelijk en door een progressief als noodzakelijk verzet worden gezien. Het begrip roept een normatieve respons op en beïnvloedt dus zowel waarneming als handelen, waardoor interpretatie en ethiek onlosmakelijk verbonden zijn.