Thorbecke: een even fascinerende als afstotende wilskracht | Boekrecensie

Fleur de Beaufort

Remieg Aerts’ biografie van Johan Rudolf Thorbecke biedt een genuanceerd portret van zowel staatsman als mens. Thorbecke was een intellectueel autoritair figuur, meedogenloos in het doorvoeren van zijn gelijk, maar vaak onaangenaam in persoonlijk contact. Zijn jeugd en financiële tegenslagen versterkten zijn zelfstandigheid en volharding. Privé daarentegen toonde hij diepe liefde en toewijding aan zijn vrouw Adelheid. Politiek stond hij voor orde, rust en structurele hervormingen, en ontwikkelde hij een organisch-liberaal denken dat individuele vrijheid in samenhang met het geheel zag. In zijn laatste jaren remde hij echter de ideologische vernieuwing van het liberalisme, terwijl zijn fundamenten voor de grondwet van 1848 blijvend waren.