Sociale wetenschappen en sciëntisme: erken je beperkingen

Ton Appels

Dit artikel bespreekt de fundamentele verschillen tussen sociale en natuurwetenschappen en waarschuwt tegen sciëntisme: het klakkeloos kopiëren van natuurwetenschappelijke methoden door sociale wetenschappers. Aan de hand van Hayeks werk wordt duidelijk gemaakt dat sociale fenomenen, door hun complexiteit, afhankelijkheid van talloze variabelen, contextgebondenheid en het adaptieve, subjectieve gedrag van mensen, zich slecht lenen voor exacte voorspellingen. Pogingen daartoe leiden tot schijnnauwkeurigheid, mislukte beleidsinterventies en soms negatieve effecten, zoals zichtbaar in onderwijs, jeugdzorg en economische planning. Het artikel pleit voor bescheidenheid, realistische verwachtingen en nadruk op praktische en contextspecifieke oplossingen.