
Bram van Bon
Sybe Schaap, hoogleraar politieke filosofie en voormalig VVD-senator, benadrukt in Als alle vertrouwen wegvalt het belang van actief burgerschap voor een weerbare rechtsgemeenschap. Hij waarschuwt dat burgers steeds vaker klant of onderdaan worden, waardoor wantrouwen en afhankelijkheidsrelaties ontstaan. Dit ondermijnt de liberale rechtsorde en schept ruimte voor demagogische leiders. Schaap verwerpt het sociaalcontractdenken en benadrukt dat de rechtsgemeenschap een historisch proces is dat voortdurende inzet en verantwoordelijkheid vraagt. Alleen door te streven naar autonomie, autarkie en gemeenschapszin kan de democratische rechtsstaat behouden blijven.