Leve de onafhankelijke geesten

Jip Stam

In Weerbare democratie (2015) stelt Bastiaan Rijpkema dat een democratie zichzelf van binnenuit kan vernietigen, wat partijverboden onder voorwaarden kan rechtvaardigen. Zijn theorie berust op drie kernbeginselen die het zelfcorrigerende vermogen van de democratie waarborgen: evaluatie (vrije verkiezingen), politieke concurrentie (meerpartijenstelsel) en vrijheid van meningsuiting. Jip Stam betoogt dat deze beginselen in Nederland onder druk staan door fractiediscipline en partijmacht, waardoor het vrije mandaat van Kamerleden feitelijk wordt uitgehold. De dominantie van partijen heeft geleid tot een particratie, waarin burgers hun vertegenwoordigers nauwelijks kunnen corrigeren. Stam pleit daarom voor erkenning van het individuele mandaat als vierde kernbeginsel van de weerbare democratie.