De vergeldingsfunctie van het strafrecht

Roland Lok

Dit artikel onderzoekt de spanning tussen neurowetenschappelijke inzichten over de onvrijheid van de wil en de rol van vergelding in het strafrecht. Victor Lamme en Cesare Beccaria bepleiten een zuiver instrumentele benadering: straffen dienen enkel om gedrag te sturen, niet om morele schuld te vergelden. Toch blijkt uit menselijke relaties dat intenties zwaar wegen: dankbaarheid, wrok en morele afkeuring zijn diepgewortelde reactieve houdingen (Strawson). Het strafrecht is niet louter een instrument, maar ook een uitdrukking van deze menselijke reacties. Daarom blijft de vergeldingsfunctie, naast het instrumentele aspect, een legitiem en onmisbaar onderdeel van het strafrecht.