De rechtsstaat in vrijheid. Inperking van het constitutioneel toetsingsverbod

Erik Verweij

Het Nederlandse constitutionele toetsingsverbod verbiedt rechters wetten aan de Grondwet te toetsen, ondanks eeuwenlange kritiek en herhaalde voorstellen tot afschaffing of inperking. Vanuit liberaal perspectief is dit verbod onhoudbaar: vrijheidsrechten zijn slechts waardevol indien zij daadwerkelijk afdwingbaar zijn, ook tegenover de wetgever. Door rechters toe te staan wetten te toetsen aan klassieke grondrechten, ontstaat betere bescherming van burgers, vooral minderheden, tegen onrechtmatige inbreuken. Bovendien versterkt dit de rechtsstatelijke waarde van de Grondwet en maakt haar een levend document. Een beperkte toetsingsbevoegdheid in concrete gevallen biedt zo een rechtvaardige balans tussen rechtsbescherming, rechtszekerheid en democratische legitimiteit.