Anders Chydenius (1729-1803)

Niek Kok

Niek Kok herontdekt in dit artikel de 18e-eeuwse Fins-Zweedse filosoof en politicus Anders Chydenius (1729-1803), die ruim vóór Adam Smith een vrijemarkteconomie verdedigde. Chydenius, predikant en parlementslid, pleitte voor natuurlijke vrijheid, economische zelfregulering en minimale staatsinmenging. Hij verzette zich tegen mercantilistische wetten, privileges en censuur, en bevorderde vrijhandel, persvrijheid en religieuze tolerantie. Zijn hoofdwerk Den Nationnale Winsten (1765) stelde dat individueel streven vanzelf tot nationale welvaart leidt. Hoewel vergeten buiten Scandinavië, was Chydenius’ denken baanbrekend: hij combineerde economische vrijheid met sociale verantwoordelijkheid en droeg bij aan de eerste pers- en openbaarheidwet ter wereld (1766).